SaaS, Software as a Service, bir yazılımı bilgisayarımıza kurup yönetmek yerine internet üzerinden hizmet olarak kullandığımız model. Örneğin Canva ile tasarım yapıyor, Teams ile çevrim içi toplantılar yapıyoruz. Yazılımı satın almak yerine genellikle aylık veya yıllık abonelikle erişim sağlıyoruz. İnsan uygulamayı açıyor, bilgileri giriyor, seçenekleri değerlendiriyor ve işi yazılımın sunduğu özelliklerle kendisi yürütüyor.
GaaS, Agentic AI as a Service, belirli bir sonuca ulaşmak üzere farklı araçları, yazılımları ve veri kaynaklarını kullanabilen yapay zeka ajanları sunuyor. Kullanıcı ulaşmak istediği sonucu tarif ettiğinde ajan gerekli adımları düzenliyor. İzin verilen araçları kullanarak tamamladığı işi kullanıcıya getiriyor. karar veremediği veya yetkisinin dışında kalan durumları ise insan değerlendirmesine bırakıyor.
İki model arasındaki ayrım, işi kimin yönettiğinde belirginleşiyor. Bugün pek çok SaaS ürünü metin yazıyor, özet çıkarıyor ve öneriler sunuyor. buna rağmen işi hala insan yönetiyor. GaaS modelinde yapay zeka, tanımlanan sınırlar içinde işin belirli bir bölümünü yürütüyor.
Kurum içindeki yaklaşım nasıl değişiyor?
Kurum içinde yeni bir ihtiyaç ortaya çıktığında sık başvurulan yol, uygun yazılımı seçip çalışanlara erişim vermek. İş, bu platformun sunduğu özelliklerle yürütülüyor. SaaS modeli uzun süredir bu yaklaşımın bir parçası.
Yapay zeka ajanları, bu ihtiyaca farklı bir yerden bakmayı mümkün kılıyor. Çalışanlara bir araç daha vermek yerine, mevcut işin bazı adımları onların adına yürütülebiliyor. Bu da iç girişimcinin rolünü değiştiriyor. İç girişimci, yazılım seçiminin yanı sıra işin nasıl yapıldığını da inceliyor. Hangi adımları insanın, hangilerini ajanın yürüteceğini ve kontrolün nerede kalacağını tasarlamak bu rolün parçası oluyor.
| Karşılaştırma ölçütü | SaaS | GaaS |
|---|---|---|
| Ne sunar? | Kullanılacak bir yazılım | Yürütülecek bir görev |
| İşi kim yürütür? | Yazılımı kullanan çalışan | İnsan kontrolündeki yapay zeka ajanı |
| İnsanın rolü nedir? | İşlemleri gerçekleştirir | Hedefi ve sınırları belirler, sonucu değerlendirir |
| Başarı nasıl ölçülür? | Kullanım ve özelliklerden yararlanma | Tamamlanan ve kabul edilen iş sonucu |
| Temel risk nedir? | Yazılımın yeterince kullanılmaması | Yanlış işin kontrolsüz biçimde yürütülmesi |
SaaS ve GaaS karşılaştırması
İç girişimci nereye bakmalı?
AI-Native iç girişimcinin her süreç için yeni bir ajan tasarlaması gerekmiyor. Önce insanların günlük çalışma biçimine bakması daha anlamlı. Sürekli tekrarlanan görevler, birkaç uygulama arasında taşınan bilgiler, uzun zaman alan karşılaştırmalar ve aynı ölçütlerle tekrar tekrar değerlendirilen talepler iyi birer inceleme alanı olabilir.
Örneğin bir satış çalışanının müşteri kayıtlarını düzenli olarak kontrol ettiğini düşünelim. Eksik görüşmeleri buluyor, takip mesajlarını hazırlıyor ve sonuçları sisteme işliyor. Yeni bir raporlama ekranı geliştirmek SaaS çözümü olabilir. Kayıtları inceleyen, eksik takipleri belirleyen, mesaj taslaklarını hazırlayan ve onaylanan işlemleri sisteme ekleyen bir ajan ise GaaS yaklaşımına daha yakındır.
Bu örnekte görev paylaşımı belirleyici. Ajanın hangi adımları üstleneceği, hangi kararları çalışana bırakacağı baştan tanımlanmalı.
GaaS ne zaman anlamlı?
Sonucu tarif edilebilen ancak sonuca ulaşmak için izlenen yolun zaman zaman değiştiği işlerde GaaS fayda sağlayabilir. Özellikle birden fazla kaynaktan bilgi toplanan, bazı seçimlerin yapılması gereken ve belirsiz durumların bir çalışana yönlendirilebildiği süreçler bu modele daha uygun.
Basit, değişmeyen ve mevcut yazılımlarla güvenilir biçimde yürüyen işleri ajana devretmenin pek anlamı yok. Bazı ihtiyaçlar için iyi bir SaaS ürünü hala en doğru çözüm. GaaS, koşullara göre farklı adımların atıldığı ve birkaç aracın birlikte kullanıldığı işlerde daha anlamlı hale geliyor.
Feluda’nın GaaS ve SaaS karşılaştırmasında da vurgulandığı gibi, bu iki model birbirinin yerini almak zorunda değil. Yapay zeka ajanları, mevcut SaaS uygulamalarını kullanarak görevlerini yerine getirebilir. SaaS kayıtların ve temel işlevlerin bulunduğu sistem olarak kalırken GaaS bu sistemler arasında işi yürüten bir katmana dönüşebilir.
Küçük bir iş üzerinden denemek
İlk denemede bütün bir departmanı değiştirmeye çalışmak gereksiz risk taşıyor. Sınırları açık tek bir görev seçilebilir. Önce işin bugün nasıl yürüdüğü incelenir, ardından yapay zekanın üstlenebileceği bölüm belirlenir. Seçilen görev için SaaS ve GaaS seçeneklerini aynı tabloda karşılaştırmak, hangi adımların ajana ve hangi kararların insana bırakılacağını yazılı hale getirmeye yardımcı olur.
Küçük bir pilotta beş konu netleşmeli:
-
- Çözülmek istenen iş problemi
-
- Bugünkü sürecin adımları
-
- Yapay zekanın üstlenebileceği görevler
-
- İnsan onayı gerektiren kararlar
-
- Başarıyı gösterecek ölçütler
Pilotun değerlendirmesinde sistemin çalışması kadar çalışanın zamanı ve çıktı kalitesi de izlenir. Hangi noktalarda insan müdahalesine ihtiyaç duyulduğu da bu denemede görülebilir.
İç girişimcinin ihtiyaç duyacağı yetkinlikler
Bir ajan fırsatını değerlendirmek, görünen talebin arkasındaki problemi anlamakla başlıyor. Araç bilgisi bu incelemenin bir parçası. İç girişimcinin süreci incelemesi, verinin güvenilirliğini sorgulaması ve farklı çözüm seçenekleri geliştirebilmesi de gerekiyor. Problem tanımlama ve çözme, kritik düşünme, yaratıcılık, veri okuryazarlığı, karar verme ve adaptasyon, AI-Native iç girişimciliğin temel yetkinlikleri arasında yer alıyor.
SaaS döneminde iç girişimciler kurumlarına yeni araçlar kazandırdı. GaaS ile buna insanların yapacağı işleri, yapay zekanın yürüteceği görevleri ve kontrolün nerede kalacağını birlikte tasarlamak ekleniyor.
Kendinize sorun
- Kurumumuzda tekrar tekrar yürüyen ama bugüne kadar yalnızca yeni bir yazılımla çözülmeye çalışılan işler hangileri?
- Ajanın üstleneceği görevlerin sınırını çizerken hangi kararların insan onayında kalması gerekiyor?
- Küçük pilotta zaman kazancını ve çıktı kalitesini hangi ölçütlerle izleyeceğiz?
